ชื่อไทย
ชมพูภูพิงค์
ชื่อท้องถิ่น
ฉวีวรรณ (ทั่วไป); นางพญาเสือโคร่ง (ภาคเหนือ); เส่คาแว่, เส่แผ่, เส่ลาแหล่ (กะเหรี่ยง เชียงใหม่)
ชื่อสามัญ
<p>Wild Himalayan Cherry;&nbsp;Sour cherry</p>
ชื่อวิทยาศาสตร์

Prunus cerasoides Buch.-Ham. ex D. Don

สกุล
Prunus
สปีชีส์
cerasoides
ชื่อพ้อง

Cerasus cerasoides (Buch.-Ham. ex D. Don) S. Ya. Sokolov

Cerasus cerasoides var. rubea (Ingram) T. T. Yu & C. L. Li

Cerasus pectinata Spach

Cerasus pectinata var. glabra Spach

Cerasus phoshia Buch.-Ham. ex D. Don

Cerasus puddum Roxb. ex Ser.

Maddenia pedicellata Hook. f.

Prunus carmesina H. Hara

Prunus cerasoides var. rubea Ingram

Prunus hosseusii Diels

Prunus majestica Koehne

Prunus pectinata Walp.

Prunus puddum (Roxb. ex Ser.) Miq.

Prunus puddum Roxb. ex Wall.

Prunus puddum Franch.

ชื่อวงศ์
ROSACEAE
กลุ่มพรรณไม้
ไม้ยืนต้น
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ลำต้น ไม้ต้นผลัดใบ สูงได้ถึง 30 ม. เปลือกแตกเป็นลายตามขวาง สีน้ำตาลแดงหรือสีน้ำตาลอมเทา มักหลุดล่อนเป็นแถบ มีช่องอากาศกระจายทั่วลำต้น กิ่งอ่อนและยอดอ่อนมีขนละเอียด

ใบ เป็นใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่ รูปใบหอก รูปขอบขนานแกมรูปใบหอก หรือรูปรี กว้าง 3-5 ซม. ยาว 5-12 ซม. ปลายเรียวแหลม โคนรูปลิ่มหรือมนกลม ขอบจักฟันเลื่อย ปลายมีต่อม แผ่นใบบางคล้ายกระดาษ ด้านบนสีเขียว ด้านล่างสีอ่อนกว่า เกลี้ยงทั้ง 2 ด้านหรือมีขนตามเส้นใบด้านล่าง เส้นแขนงใบข้างละ 9-15 เส้น ก้านใบยาว 0.8-2 ซม. หูใบรูปลิ่ม ขอบจักเป็นครุย มีต่อมสีส้ม 2-4 ต่อม ร่วงง่าย ใบอ่อนสีน้ำตาลแดง

ดอก ออกเป็นกระจุกหรือเป็นช่อแบบช่อซี่ร่ม ช่อละ 2-4 ดอก มักออกดอกบานสะพรั่งพร้อมกันทั้งต้นหลังผลัด ก้านดอกยาว 0.7-2 ซม. ดอกสีชมพูหรือสีขาว ดอกบานเส้นผ่านศูนย์กลาง 1-2 ซม. ฐานดอกรูปถ้วยสีแดงอมชมพู กลีบเลี้ยง 5 กลีบ รูปสามเหลี่ยม ยาว 4-5 มม. ปลายแหลมหรือมน ร่วงง่าย กลีบดอก 5 กลีบ แยกกัน รูปไข่กลับหรือค่อนข้างกลม ยาว 1.5-2 ซม. โคนคอดคล้ายก้านสั้น ปลายเว้าตื้น เกสรเพศผู้จำนวนมาก ก้านชูอับเรณูสีชมพูเข้ม เกสรเพศเมีย 1 เกสร รังไข่เกลี้ยง 

ผล แบบผลผนังชั้นในแข็ง รูปทรงรีหรือค่อนข้างกลม ยาว 1-1.5 ซม. ผลอ่อนสีเขียว สุกสีแดงเข้มถึงสีม่วงดำ (ต้นที่มีดอกสีขาว ผลสุกมีสีเหลือง) เกลี้ยงและเป็นมัน ผนังผลชั้นกลางมีเนื้อ ผนังผลชั้นในแข็ง มี 1 เมล็ด 

 

สภาพนิเวศ
กลางแจ้ง
สภาพนิเวศวิทยา

พบตามชายป่าเบญจพรรณและป่าดิบเขาที่สูงจากระดับทะเลปานกลาง 800-1,500 ม.

ถิ่นกำเนิด

ปากีสถาน อินเดีย เนปาล  ทางตะวันตกและตะวันออกของเทือกเขาหิมาลัย ศรีลังกา เมียนมา ไทย เวียดนาม และลาว

การกระจายพันธุ์

ในประเทศไทยพบเฉพาะทางภาคเหนือในจังหวัดเชียงราย เชียงใหม่ และน่าน ในต่างประเทศพบที่ปากีสถาน อินเดีย เนปาล  ทางตะวันตกและตะวันออกของเทือกเขาหิมาลัย ศรีลังกา เมียนมา เวียดนาม และลาว

การปลูกและการขยายพันธุ์

ขยายพันธุ์โดยการเพาะเมล็ด

ระยะเวลาการติดดอก
ธันวาคม-กุมภาพันธ์
ระยะเวลาการติดผล
กุมภาพันธุ์-เมษายน
ประเภทการใช้ประโยชน์
สมุนไพร,พืชประดับ,พืชวัสดุ,พืชใช้เนื้อไม้,พืชให้ร่มเงา

ต้น เป็นไม้โตเร็วเหมาะสำหรับปลูกฟื้นฟูป่าที่ถูกทำลาย

ราก ตำหรือบด ทำเป็นยาพอกแก้รอยฟกช้ำ ปวดตามข้อ ตามกล้ามเนื้อ

เปลือกต้น ใช้ต้มน้ำดื่มแก้ไอ เลือดกำเดาไหล ลดน้ำมูก แก้คัดจมูก หรือตำแล้วคั้นน้ำทาหรือพอกแก้ข้อเท้าแพลงและฟกช้ำ

เนื้อไม้ มีความทนทาน ใช้ทำด้ามเครื่องมือการเกษตร 

ผล ผลสุกรับประทานได้ มีรสเปรี้้ยวอมฝาด

เมล็ด น้ำจากเมล็ดแก้โรคนิ่ว ใช้ในอุตสาหกรรมเภสัช

แหล่งอ้างอิง

กสท โทรคมนาคม. 2552. 84 พรรณไม้ถวายในหลวง โครงการปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติฯ. เปรียว จำกัด, กรุงเทพฯ.

คณะกรรมการวิชาการดำเนินงานส่วนสวนสมุนไพรพืชสวนโลก. 2549. สวนสมุนไพรในงานมหกรรมพืชสวนโลก 2549. บริษัท สามเจริญพาณิชย์ (กรุงเทพฯ) จำกัด. กรุงเทพมหานคร. 

มูลนิธิโครงการหลวง. 2552. องค์ความรู้เรื่องพืชป่าที่ใช้ประโยชน์ทางภาคเหนือของไทย เล่ม 3. อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด. กรุงเทพมหานคร.

มูลนิธิโครงการหลวง. 2553. พรรณไม้ที่อ่างขาง. ทรีโอ แอดเวอร์ไทซิ่ง แอนด์ มีเดีย จำกัด, เชียงใหม่. 

สำนักงานหอพรรณไม้ สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพรรณพืช กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. 2557. ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย เต็ม สมิตินันทน์ ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2557. สำนักงานพระพุทธศาสนา, กรุงเทพฯ.

องค์การสวนพฤกษศาสตร์. 2541. สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์. พิมพ์ครั้งที่ 3. โอ.เอส.พริ้นติ้งเฮ้าส์. กรุงเทพมหานคร.

POWO (2019). Plant of the World Online. Facilitated by the royal Botanic Gardens, Kew. Published on the Internet, https://powo.science. kew.org/. Retrieved 1 Aug. 2024.

TPL. 2013. The Plant List Version 1.1.Published on the Internet; Available Source: http://www.theplantlist.org/ (accessed 1st January), Aug. 1, 2024.

WFO. 2024. Prunus cerasoides D. Don. Published on the Internet, https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0001017427. Accessed on: 1 Aug. 2024.

Useful Tropical Plants. 2014. “Prunus cerasoides”. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Prunus+cerasoides (9 สิงหาคม 2560).

รายการรูปภาพ

กลับหน้ารายการพรรณไม้