ชื่อไทย
หิรัญญิการ์
ชื่อท้องถิ่น
เถาตุ้มยำช้าง (ภาคเหนือ)
ชื่อสามัญ
Herald trumpet
ชื่อวิทยาศาสตร์

Beaumontia grandiflora Wall.

สกุล
Beaumontia
สปีชีส์
grandiflora
ชื่อพ้อง

Beaumontia longiflora Hook.f.

Beaumontia longifolia Lodd. ex Loudon

Echites grandiflorus Roxb.

ชื่อวงศ์
APOCYNACEAE
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ต้น ไม้เถาเนื้อแข็ง มีน้ำยางสีขาวคล้ายน้ำนม ลำเถาเลื้อยพาดพันไปตามพุ่มไม้และเรือนยอดของต้นไม้สูงๆ 

ใบ ใบเดี่ยว ออกเป็นคู่ตรงข้าม รูปไข่กลับถึงรูปรี กว้าง 3-11 ซม. ยาว 8-29 ซม. ใบอ่อนมีขน ใบแก่มักเรียบเกลี้ยง

ดอก ดอกสีขาวนวล ออกเป็นช่อสั้นที่ปลายกิ่ง มีกลิ่นหอมอ่อน ดอกย่อยบานไม่พร้อมกัน ขนาดบานเต็มที่กว้างถึง 10 ซม. กลีบรองดอกรูปไข่ ปลายแหลม กลีบดอกแผ่กว้าง เชื่อมกันคล้ายรูปลำโพง ปลายแยกเป็น 5 กลีบ เกสรผู้ 5 อัน อยู่ในหลอดกลีบดอก รังไข่มีขนปกคลุม

ผล  ผลเป็นฝักขนาดใหญ่ รูปรี กว้าง 5-6 ซม. ยาว 20-30 ซม. ปลายมนทู่ เมื่อแก่แตกเป็น 2 ซีก เมล็ดมีจำนวนมาก ส่วนปลายมีขนยาวอ่อนนุ่มติดอยู่ เป็นกระจุก

สภาพนิเวศ
กลางแจ้ง
สภาพนิเวศวิทยา

ชอบขึ้นอยู่ตามชายป่าดิบ หรือป่าเบญจพรรณใกล้ลำธาร ทางภาคเหนือ ภาคตะวันออก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคตะวันตกเฉียงใต้

ถิ่นกำเนิด

จีน อินเดีย และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น กัมพูชา ไทย มาเลเซีย ลาว เวียดนาม

การกระจายพันธุ์

มีการกระจายพันธุ์อยู่ในแถบเอเซียอาคเนย์

การปลูกและการขยายพันธุ์

ขยายพันธุ์โดยการเพาะเมล็ด ปักชำ หรือตอนกิ่ง ต้องใช้ฮอร์โมนในการเร่งการออกราก เวลาที่ใช้ประมาณ 2 เดือน ดังนั้นถุงที่ใช้ทำตุ้มตอนควรเป็นถุงที่หนากว่าปกติ

ระยะเวลาการติดดอก
ธันวาคม-กุมภาพันธ์
ประเภทการใช้ประโยชน์
พืชประดับ

นิยมปลูกเป็นไม้ประดับทั่วๆ ไป

เมล็ด เป็นยาบำรุงหัวใจ เนื่องจากมีสารจำพวก "คาร์ดีโนไลด์" หากรับประทานมากอาจถึงตายได้

หมายเหตุ

ไม้เถาพวกหิรัญญิการ์ในประเทศไทยมี 3-4 ชนิด มีดอกใหญ่สีขาวคล้ายคลึงกัน แต่แตกต่างกันที่รูปร่างของกลีบดอกและใบ

แหล่งอ้างอิง

ฐานข้อมูลพรรณไม้ องค์การสวนพฤกษศาสตร์. 2554. “หิรัญญิการ์”. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://www.qsbg.org/database/botanic_book%20full%20option/search_detail.asp?botanic_id=2372 (1 เมษายน 2560).

พรรณไม้บริเวณพระตำหนักเรือนต้น ใน ห้องสมุด อพ.สธ. 2547. “หิรัญญิการ์”. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://www.rspg.org/palace/chitralada/cld6-2_07.htm (1 เมษายน 2560).

ศูนย์ปฏิบัติการวิจัยและเรือนปลูกพืชทดลอง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน. “หิรัญญิการ์”. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://clgc.agri.kps.ku.ac.th/index.php/linkoldfragrant-2/345-beaumontia (1 เมษายน 2560).

The Plant List. 2013. “Beaumontia grandiflora Wall.”. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-20251 (1 เมษายน 2560).

รายการรูปภาพ

กลับหน้ารายการพรรณไม้