Streblus asper Lour.

Epicarpurus asper (Lour.) Steud.

Trophis aspera Retz.

Achymus pallens Sol. ex Blume

Achymus patens Sol. ex Hook.f.

Morus indica Ser.

Morus tatarica Mill.

Streblus lactescens Blume

ต้น ไม้พุ่มหรือไม้ต้น สูง 5-15 ม. เปลือกแตกเป็นสะเก็ดหรือเรียบ สีเทาหรือสีน้ำตาลอมเทา เนื้อไม้สีขาว มียางสีขาว กิ่งสีน้ำตาล มีขนสาก 

ใบ เป็นใบเดี่ยว เรียงเวียน รูปไข่กลับ รูปใบหอกกลับ หรือรูปรี กว้าง 1.5-4.5 ซม. ยาว 2-12 ซม. ปลายแหลม มน หรือเว้าตื้น โคนสอบเรียว รูปลิ่ม หรือเบี้ยว ขอบจักฟันเลื่อยหรือหยักมน แผ่นใบหนาคล้ายแผ่นหนัง ด้านบนสีเขียวเข้ม ด้านล่างสีอ่อนกว่า มีขนสากทั้ง 2 ด้าน เส้นแขนงใบข้างละ 4-8 เส้น ปลายโค้งจดกับเส้นถัดขึ้นไปใกล้ขอบใบ ก้นใบยาว 1-2 ซม. มีหูใบ 1 คู่ อยู่ที่ซอกใบ

ดอก เป็นดอกแยกเพศร่วมต้นและแยกเพศต่างต้น ดอกเพศผู้ออกเป็นกระจุก กว้าง 0.6-1 ซม. มีดอกย่อย 5-15 ดอก สีเขียวอ่อน ก้านช่อดอกยาวประมาณ 7 มม. มีขนละเอียด โคนช่อมีใบประดับขนาดเล็ก 1-2 ใบ ก้านดอกย่อยสั้นมาก กลีบเลี้ยงยาวประมาณ 2 มม. รูปไข่ ปลายแหลม โคนเชื่อมติดกันเป็นรูปถ้วย ปลายแยกเป็น 4 แฉก มีขนละเอียด ไม่มีกลีบดอก เกสรเพศผู้ 4 อัน สีขาว ยาวประมาณ 4 มม. อยู่ตรงข้ามกับแฉกกลีบเลี้ยง เกสรเพศเมียเป็นหมัน มีขน ดอกเพศเมียออกเดี่ยวหรือออกเป็นกลุ่ม 2-4 ดอก สีเขียว ก้านดอกยาว 1-4 มม. มีใบประดับ 2 ใบ รูปไข่ ปลายแหลม ยาว 1-2 มม. กลีบรวม 4 กลีบ รูปไข่ เป็นแอ่ง ปลายแหลม กว้างประมาณ 1 มม. ยาวประมาณ 2 มม. ติดทนและขยายใหญ่ขึ้นเมื่อเป็นผล กว้าง 2-4 มม. ยาว 5-8 มม. รังไข่อยู่เหนือวงกลีบ รูปรีหรือรูปไข่ มี 1 ช่อง มีออวุล 1 เม็ด ก้านยอดเกสรเพศเมียยาว 1-3 มม. ยอดเกสรเพศเมียแยกเป็น 2 แฉก แต่ละแฉกยาว 3-4 มม. เมื่อเป็นผลยาวได้ถึง 1.2 ซม.

ผล แบบผลผนังชั้นในแข็ง รูปทรงค่อนข้างกลม ยาว 6-8 มม. ปลายเว้าบุ๋ม โคนผลมีกลีบรวมติดทน ปลายผลมียอดเกสรเพศเมีย ผลอ่อนสีเขียว สุกสีเหลืองถึงสีส้ม มี 1 เมล็ด รูปทรงกลม สีขาวอมเทา กว้าง 4-5 มม. ผลสุกมีรสหวาน สามารถรับประทานได้

พบตามพื้นที่โล่ง ทุ่งนา และตามป่ารุ่น ที่สูงจากระดับทะเลปานกลางได้ถึง 600 ม. 

ปากีสถาน อินเดีย เนปาล ศรีลังกา บังกลาเทศ เมียนมา จีน หมู่เกาะอันดามัน หมู่เกาะนิโคบาร์ ภูมิภาคอินโดจีน คาบสมุทรมลายู อินโดนีเซีย (เกาะสุมาตรา เกาะชวา หมู่เกาะซุนดาน้อย หมู่เกาะโมลุกกะ) และฟิลิปปินส์

ในประเทศไทยพบได้ทั่วทุกภาค ในต่างประเทศพบที่ปากีสถาน อินเดีย เนปาล ศรีลังกา บังกลาเทศ เมียนมา จีน หมู่เกาะอันดามัน หมู่เกาะนิโคบาร์ ภูมิภาคอินโดจีน คาบสมุทรมลายู อินโดนีเซีย (เกาะสุมาตรา เกาะชวา หมู่เกาะซุนดาน้อย หมู่เกาะโมลุกกะ) และฟิลิปปินส์

โดยการเพาะเมล็ดและตอนกิ่ง 

มักปลูกเป็นไม้ประดับหรือปลูกเป็นแนวรั้ว

เนื้อไม้ใช้ทำฟืน เผาถ่าน ใช้ทำเครื่องมือเครื่องใช้ต่าง ๆ

เปลือกต้น แก้ท้องร่วง รักษาอาการบิด เปลือกในนำไปขูดแล้วย่างไฟผสมกับเปลือกยางนาใช้ทำยาสีฟัน รักษาอาการปวดฟัน

กิ่ง คนโบราณใช้ถูฟันแทนแปรงสีฟัน ทำให้ฟันแข็งแรง

ใบ มีขนสากใช้แทนกระดาษทราย ใช่ขัดเล็บหรือขูดเมือกปลาไหล หากนำไปปิ้งและชงน้ำดื่มจะมีฤทธิ์เป็นยาระบายอ่อน ๆ 

ผลสุกมีรสหวาน สามารถรับประทานได้ (หากรับประทานมากทำให้มีอาการเวียนหัวได้)

ราชบัณฑิตยสถาน.  2547. อนุกรมวิธานพืช อักษร ข ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. หจก. อรุณการพิมพ์, กรุงเทพฯ.

สำนักงานหอพรรณไม้ สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพรรณพืช กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. 2557. ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย เต็ม สมิตินันทน์ ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2557. สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติม กรุงเทพฯ.

มานพ ผู้พัฒน์ม ปรีชา การะเกตุ, ขวัญใจ คำมงคล และศรัณย์ จิระกร.  2561.  ป่าบุ่งป่าทาม ภาคอีสาน. บริษัท ประชาชน จำกัด, กรุงเทพฯ.

POWO (2019). Plant of the World Online. Facilitated by the royal Botanic Gardens, Kew. Published on the Internet, https://powo.science. kew.org/. Retrieved 21 May 2024.

TPL. 2013. The Plant List Version 1.1.Published on the Internet; Available Source: http://www.theplantlist.org/ (accessed 1st January), May 21, 2024.