ชื่อไทย
เพกา
ชื่อท้องถิ่น
กาโด้โด้ง (กะเหรี่ยง กาญจนบุรี); ด๊อกก๊ะ, ดอก๊ะ, ดุแก (กะเหรี่ยง แม่ฮ่องสอน); เบโก (มลายู นราธิวาส); มะลิดไม้, มะลิ้นไม้, ลิดไม้ (ภาคเหนือ); ลิ้นฟ้า (เลย); หมากลิ้นก้าง, หมากลิ้นซ้าง (เงี้ยว ภาคเหนือ)
ชื่อสามัญ
<p>Indian trumpet flower, Midnight horror</p>
ชื่อวิทยาศาสตร์

Oroxylum indicum (L.) Kurz

สกุล
Oroxylum
สปีชีส์
indicum
ชื่อพ้อง

Bignonia indica L.

Calosanthes indica (L.) Blume

Hippoxylon indica (L.) Raf.

Spathodea indica (L.) Pers.

Arthrophyllum ceylanicum Miq.

Arthrophyllum reticulatum Blume ex Miq.

Bignonia lugubris Salisb.

Bignonia pentandra Lour.

Bignonia quadripinnata Blanco

Bignonia tripinnata Noronha

Bignonia tuberculata Roxb. ex DC.

Oroxylum flavum Rehder

ชื่อวงศ์
BIGNONIACEAE
กลุ่มพรรณไม้
ไม้ต้น
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ลำต้น ไม้ต้น สูงได้ถึง 20 ม. เปลือกเรียบ สีเทา

ใบ ใบประกอบแบบขนนก 3-4 ชั้น เรียงตรงข้ามสลับตั้งฉาก ยาว 0.6-1.7 ม. ใบย่อยเรียงตรงข้าม รูปรี รูปไข่ หรือรูปขอบขนาน กว้าง 3-8 ซม. ยาว 5-13 ซม. ปลายเรียวแหลม โคนเบี้ยว รูปลิ่ม กลมมน หรือรูปหัวใจ

ดอก ช่อดอกแบบช่อกระจะ ออกที่ปลายยอด ยาว 0.4-1.5 ม. ก้านดอกยาว 2-4 ซม. กลีบเลี้ยงสีเขียว เชื่อมติดกันเป็นรูประฆัง กว้าง 1.3-1.8 ซม. ยาว 2-4 ซม. ปลายตัดหรือแยกเป็นแฉกตื้น ๆ 5 แฉก กลีบดอก 5 กลีบ ช่วงโคนเชื่อมติดกันเป็นรูปทรงกระบอก ยาว 1.2-1.6 ซม. ช่วงกลางผายออกเป็นรูประฆัง ยาว 6-9 ซม. สีม่วง ปลายแยกเป็น 5 แฉก สีขาวอมเหลือง แฉกกลีบดอกยับย่น ด้านในมีขนต่อม เกสรเพศผู้ 5 เกสร โคนก้านชูอับเรณูมีขน เกสรเพศเมียรังไข่อยู่เหนือวงกลีบ

ผล แบบผลแห้งแตก เมื่อแก่แตกเป็นสองซีก ค่อนข้างแบน รูปแถบ กว้าง 5-9 ซม. ยาว 0.4-1.2 ม.

เมล็ด แบน มีปีกบางสีขาวสองข้าง เมล็ดรวมปีกกว้าง 2.5-4 ซม. ยาว 4-9 ซม. มีเมล็ดจำนวนมาก

สภาพนิเวศ
กลางแจ้ง,ร่มรำไร
สภาพนิเวศวิทยา

พบทั่วไปตามชายป่าดิบและป่าเบญจพรรณ ที่โล่ง หรือพื้นที่เกษตรกรรม ที่สูงจากระดับทะเลปานกลางได้ถึง 800 ม.

ถิ่นกำเนิด

อินเดีย จีน เนปาล ศรีลังกา บังกลาเทศ เมียนมา หมู่เกาะอันดามัน ภูมิภาคอินโดจีน มาเลเซีย อินโดนีเซีย และฟิลิปปินส์

การกระจายพันธุ์

ในประเทศไทยพบได้ทั่วทุกภาค ในต่างประเทศพบที่อินเดีย จีน เนปาล ศรีลังกา บังกลาเทศ เมียนมา หมู่เกาะอันดามัน ลาว เวียดนาม กัมพูชา มาเลเซีย อินโดนีเซีย และฟิลิปปินส์

การปลูกและการขยายพันธุ์

ขยายพันธุ์โดยการเพาะเมล็ด

ประเภทการใช้ประโยชน์
อาหาร,สมุนไพร,พืชประดับ

ราก เปลือกราก มีฤทธิ์เป็นยาฝาดสมาน แก้ปวดท้อง บำรุงธาตุ แก้บิด แก้ท้องเสีย ขับเหงื่อ ช่วยให้เจริญอาหาร ลดอาการอักเสบ ฟกช้ำ

ต้น ใช้สมานแผล ขับน้ำเหลืองเสีย บำรุงโลหิต ขับเสมหะ แก้อาการจุกเสียด ขับลมในลำไส้ แก้บิด แก้ริดสีดวงทวาร แก้ฟกช้ำ 

เปลือกต้น เป็นยาฝาดสมาน ดับพิษโลหิต ดับพิษกาฬ แก้ร้อนใน แก้น้ำเหลืองเสีย

ใบ มีรสฝาดขม นำมาต้มน้ำดื่มแก้ปวดท้อง ปวดข้อ ช่วยให้เจริญอาหาร

ยอดอ่อน ดอก และผลอ่อน มีรสขมนิยมรับประทานสดหรือนำมาย่างไฟ รับประทานกับน้ำพริก ลาบ หรือหั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ นำไปผัด แกง หรือยำ ช่วยให้เจริญอาหาร บำรุงธาตุ ขับลม แก้ร้อนใน แก้กระหายน้ำ

เมล็ด มีรสขม เป็นยาระบาย

เปลือกต้นและใบ สามารถนำมาย้อมผ้า ให้สีเขียวอมเหลือง สีเหลือง หรือสีน้ำตาลอมเขียว

แหล่งอ้างอิง

กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช.  2559.  ความหลากหลายทางชีวภาพพืชสมุนไพรในประเทศไทย 1.  ห้างส่วนจำกัด งานพิมพ์, กรุงเทพฯ.

คณะกรรมการวิชาการดำเนินงานส่วนสวนสมุนไพรพืชสวนโลก. 2549. สวนสมุนไพรในงานมหกรรมพืชสวนโลก 2549. พิมพ์ครั้งที่ 1. บริษัท สามเจริญพาณิชย์ (กรุงเทพฯ) จำกัด. กรุงเทพมหานคร. 464 น.

มานพ ผู้พัฒน์, ปรีชา การะเกตุ, ธีรวัฒน์ ทะนันไธสง และกชพรรณ ศรีสาคร.  2568.  พืชป่าสมุนไพร. พิมพ์ครั้งที่ 2.  ไอเดีย
อินสแตนท พริ้นทิ่ง, กรุงเทพฯ.

สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.2552. พืชกินได้ในป่าสะแกราช เล่ม 2. สหมิตรพริ้นติ้งแอนด์พับลิสชิ่ง จำกัด, นนทบุรี.

สำนักงานหอพรรณไม้ สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพรรณพืช กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. 2557. ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย เต็ม สมิตินันทน์ ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2557. สำนักงานพระพุทธศาสนา, กรุงเทพฯ.

องค์การสวนพฤกษศาสตร์. 2541. สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์. พิมพ์ครั้งที่ 3. โอ.เอส.พริ้นติ้งเฮ้าส์. กรุงเทพมหานคร. 112 น.

Forest Haerbarium. 2026. e-Flora of Thailand 'Oroxylum Vent.'. Published on the Internet, https://botany.dnp.go.th/eflora/floraSpecies.html?tdcode=00920. Retrieved 25 Sep. 2026.

POWO (2019). Plant of the World Online. Facilitated by the royal Botanic Gardens, Kew. Published on the Internet, https://powo.science. kew.org/. Retrieved 25 Sep. 2026.

Useful Tropical Plants. 2017. “Oroxylum indicum”. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Oroxylum+indicum (24 ตุลาคม 2559).

รายการรูปภาพ

กลับหน้ารายการพรรณไม้