ชื่อไทย
มะลิ
ชื่อท้องถิ่น
ข้าวแตก (เงี้ยว แม่ฮ่องสอน); เตียมูน (ละว้า เชียงใหม่); มะลิขี้ไก่ (เชียงใหม่); มะลิป้อม (ภาคเหนือ); มะลิหลวง (แม่ฮ่องสอน)
ชื่อสามัญ
<p>Arabian Jasmin;&nbsp;Sampaguita</p>
ชื่อวิทยาศาสตร์

Jasminum sambac (L.) Aiton

สกุล
Jasminum
สปีชีส์
sambac
ชื่อพ้อง

Jasminum fragrans Salisb.

Jasminum sambac var. normale Kuntze

Mogorium sambac (L.) Lam.

Nyctanthes sambac L.

Jasminum bicorollatum Noronha

Jasminum blancoi Hassk.

Jasminum heyneanum Wall. ex G.Don

Jasminum odoratum Noronha

Jasminum quinqueflorum B.Heyne ex G.Don

Jasminum sambac var. duplex Voigt

Jasminum sambac var. heyneanum (Wall. ex G. Don) C. B. Clarke

Jasminum sanjurium Buch.-Ham. ex DC.

Jasminum trifoliatum Telfair ex G.Don

Jasminum undulatum (L.) Willd.

Mogorium undulatum (L.) Lam.

Nyctanthes undulata L.

ชื่อวงศ์
OLEACEAE
กลุ่มพรรณไม้
ไม้ดอก
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ลำต้น ไม้พุ่มขนาดเล็กหรือไม้รอเลื้อย สูง 0.5-2 ม. กิ่งที่แตกออกมามักยืดยาวและีขนสั้นนุ่ม

ใบ เป็นใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามสลับตั้งฉากหรือเรียงเป็นวงรอบข้อ ข้อละ 2-3 ใบ รูปรี ค่อนข้างกลม หรือรูปไข่กลับ กว้าง 2-7.5 ซม. ยาว 4-12.5 ซม. ปลายมนหรือแหลม โคนมนหรือเว้าตื้น ขอบเรียบ แผ่นใบบางคล้ายกระดาษ ด้านบนสีเขียวเข้ม เกลี้ยงและเป็นมัน ด้านล่างสีอ่อนกว่า มีขนกระจุกตามซอกระหว่างเส้นกลางใบและเส้นแขนงใบ เส้นแขนงใบข้างละ 4-6 เส้น ก้านใบยาว 2-6 มม. มีขนสั้นนุ่ม 

ดอก เป็นช่อดอกแบบช่อกระจุกเชิงประกอบ ออกตามปลายกิ่ง แต่ละช่อมี 3-7 ดอก  ดอกบานเส้นผ่านศูนย์กลาง 3-4 ซม. มีกลิ่นหอมแรง ใบประดับรูปลิ่มแคบ ก้านดอกยาว 0.3-2 ซม. กลีบเลี้ยงสีเขียวอ่อน ติดทน โคนเชื่อมติดกันเป็นถ้วยตื้น ๆ ปลายแยกเป็นแฉก 8-9 แฉก ยาว 0.6-1.5 ซม. เกลี้ยงหรือมีขนสั้นนุ่มกระจายห่าง ๆ กลีบดอกโคนเชื่อมติดกันเป็นหลอดแคบ ยาว 0.7-1.5 ซม. สีขาวอมเขียว ปลายแยกเป็นแฉก 7-12 แฉก รูปรีหรือรูปขอบขนาน กว้าง 5-9 มม. ยาว 0.7-1.2 ซม. เรียงซ้อนกัน 1-2 ชั้น  เกสรเพศผู้ 2 เกสร 

ผล แบบผลมีเนื้อหนึ่งถึงหลายเมล็ด รูปทรงกลม เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1 ซม. ผลอ่อนสีเขียว สุกสีม่วงถึงดำ มักไม่ติดผล

สภาพนิเวศ
กลางแจ้ง,ร่มรำไร
ถิ่นกำเนิด

ทางตอนเหนือของอินเดียและทางตะวันออกของเทือกเขาหิมาลัย

การกระจายพันธุ์

มะลิมีถิ่นกำเนิดทางตอนเหนือของอินเดียและทางตะวันออกของเทือกเขาหิมาลัย มีการนำไปปลูกเป็นไม้ประดับอย่างแพร่หลายทั่วโลก

การปลูกและการขยายพันธุ์

ขยายพันธุ์โดยการปักชำและตอนกิ่ง

ระยะเวลาการติดดอก
ออกดอกตลอดปี ออกมากในฤดูร้อนและฤดูฝน
ระยะเวลาการติดผล
ในเมืองไทยไม่ติดผล
ประเภทการใช้ประโยชน์
สมุนไพร,พืชประดับ,พืชเศรษฐกิจ

ปลูกเป็นไม้ประดับในกระถางหรือปลูกลงแปลง

ดอกตูมและดอกบานนำมาร้อยพวงมาลัย หรือสกัดน้ำมันหอมระเหยสำหรับแต่งกลิ่นอาหารและเครื่องสำอาง

แหล่งอ้างอิง

ปิยะ เฉลิมกลิ่น และณรงค์ โฉมเฉลา. 2556. มะลิในเมืองไทย. สายธุรกิจโรงพิมพ์,กรุงเทพฯ.

สำนักงานหอพรรณไม้ สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพรรณพืช กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. 2557. ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย เต็ม สมิตินันทน์ ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2557. สำนักงานพระพุทธศาสนา, กรุงเทพฯ.

POWO (2019). Plant of the World Online. Facilitated by the royal Botanic Gardens, Kew. Published on the Internet, https://powo.science. kew.org/. Retrieved 14 June 2024.

TPL. 2013. The Plant List Version 1.1.Published on the Internet; Available Source: http://www.theplantlist.org/ (accessed 1st January), June 14, 2024.

WFO. 2024. Jasminum sambac (L.) Aiton. Published on the Internet, https://worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000813548. Accessed on: 14 Jun 2024

รายการรูปภาพ

กลับหน้ารายการพรรณไม้