ชื่อไทย
มหาหงส์
ชื่อท้องถิ่น
กระทายเหิน, หางหงส์ (ภาคกลาง)/ ตาห่าน, เหินแก้ว, เหินคำ (แม่ฮ่องสอน)
ชื่อสามัญ
<p>Butterfly lily/ Garland flower/ Ginger lily/ White ginger</p>
ชื่อวิทยาศาสตร์

Hedychium coronarium J. Koenig

สกุล
Hedychium
สปีชีส์
coronarium
ชื่อพ้อง

Gandasulium coronarium (J. Koenig) Kuntze

Kaempferia hedychium Lam.

Amomum filiforme Hunter ex Ridl.

Gandasulium lingulatum (Hassk.) Kuntze

Hedychium chrysoleucum Hook.

Hedychium coronarium var. chrysoleucum (Hook.) Baker

Hedychium coronarium var. maximum (Roscoe) Eichler

Hedychium flavescens var. chrysoleucum (Hook.) C. E. C. Fisch.

Hedychium gandasulium Buch.-Ham. ex Wall.

Hedychium lingulatum Hassk

Hedychium maximum Roscoe

Hedychium prophetae Buch.-Ham. ex Wall.

Hedychium spicatum G. Lodd.

Hedychium sulphureum Wall.

ชื่อวงศ์
ZINGIBERACEAE
กลุ่มพรรณไม้
พืชหัว
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ลำต้น ไม้ล้มลุก อายุหลายปี ลำต้นใต้ดินเป็นเหง้ากลม ขนาด 1.5-2 ซม. เนื้อในสีขาว มีกลิ่นหอมฉุน ลำต้นเทียมสูง 50-100 ซม. 

ใบ เป็นใบเดี่ยว เรียงสลับระนาบเดียว รูปใบหอกหรือรูปใบหอกแกมรูปขอบขนาน กว้าง 4-8 ซม. ยาว 30-50 ซม. ปลายเรียวแหลม โคนมนกลมหรือมน ด้านบนเกลี้ยง ด้านล้างมีขนสั้นนุ่มประปราย ก้านใบแผ่เป็นกาบหุ้มซ้อนกันเป็นลำต้นเทียม 

ดอก เป็นช่อดอก ออกที่ปลายยอด แต่ละช่อมีใบประดับสีเขียว รูปไข่ เรียงเวียนซ้อนกันแน่น ดอกสีขาวนวล มีกลิ่นหอม เมื่อบานเต็มที่เส้นผ่านศูนย์กลาง 6-10 ซม. 

 กลีบรองดอกเป็นหลอด ยาว 4 ซม. ปลายแยกเป็น 3 แฉก กลีบดอกเป็นหลอด ยาว 9 ซม. ปลายแยกเป็น 3 แฉก ยาว 4 ซม. เกสรเพศผู้เทียมรูปหลอด กว้าง 2.5 ซม. ยาว 4 ซม. กลีบปากมนกลม ปลายกลีบแยกเป็น 2 พู เกสรเพศผู้ 1 อัน ยาวยื่นพ้นปากหลอดกลีบดอก

ผล สีน้ำตาลแดง รูปไข่เกลี้ยง

สภาพนิเวศ
กลางแจ้ง,ร่มรำไร
สภาพนิเวศวิทยา

มหาหงส์สามารถเจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนระบายน้ำได้ดี แสงแดดครึ่งวันถึงแดดรำไร ต้องการความชื้นในอากาศสูง

ถิ่นกำเนิด

อินเดีย เนปาล เมียนมา จีนตอนใต้-ตอนกลาง จีนตะวันออกเฉียงใต้ เทือกเขาหิมาลัยตะวันออก ไต้หวัน ไทย เวียดนาม

การปลูกและการขยายพันธุ์

ขยายพันธุ์โดยการแยกเหง้าหรือแยกหน่อ 

ระยะเวลาการติดดอก
มิถุนายน-สิงหาคม
ประเภทการใช้ประโยชน์
สมุนไพร,พืชประดับ

ตำรายาไทยใช้ เหง้า เป็นยาบำรุงกำลัง ขับลม บำรุงไต ตากแห้งแล้วบดให้ละเอียดผสมน้ำผึ้งปั้นเป็นลูกกลอน กินแก้กระษัย (การป่วยที่เกิดจากหลายสาเหตุ ทำให้ร่างกายเสื่อมโทรม ซูบซีด โลหิตจาง ปวดเมื่อย) น้ำมันจากเหง้าสดใช้ฆ่าแมลง

 

แหล่งอ้างอิง

ณรงค์ศักดิ์ ค้านอธรรม. 2559. ว่าน สมุนไพร ไม้มงคลไทย ฉบับปรับปรุงและเพิ่มเติม. พิมพ์ครั้งที่ 4. บริษัทอมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่งจำกัด (มหาชน), กรุงเทพฯ.

ศูนย์ปฏิบัติการวิจัยและเรือนปลูกพืชทดลอง. 2557. “มหาหงส์”. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://clgc.agri.kps.ku.ac.th/index.php/linkoldfragrant-2/312-hedychium (31 ตุลาคม 2559).

สำนักงานหอพรรณไม้ สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพรรณพืช กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. 2557. ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย เต็ม สมิตินันทน์ ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2557. สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติม กรุงเทพฯ.

องค์การสวนพฤกษศาสตร์. 2546. สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ เล่ม 7. พิมพ์ครั้งที่ 1.โอ.เอส.พริ้นติ้งเฮ้าส์. กรุงเทพมหานคร. 346 น.

Phargarden.com. 2553. “มหาหงส์”. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://www.phargarden.com/main.php?action=viewpage&pid=86 (31 ตุลาคม 2559).

POWO (2019). Plant of the World Online. Facilitated by the royal Botanic Gardens, Kew. Published on the Internet, https://powo.science. kew.org/. Retrieved 23 september 2022.

TPL. 2013. The Plant List Version 1.1.Published on the Internet; Available Source: http://www.theplantlist.org/ (accessed 1st January), September 23, 2022.

กลับหน้ารายการพรรณไม้