ชื่อไทย
ชัยพฤกษ์
ชื่อสามัญ
Java Cassia/ Pink Shower/ Apple Blossom Tree/ Rainbow Shower Tree
ชื่อวิทยาศาสตร์

Cassia javanica L. 

สกุล
Cassia
ชื่อพ้อง

Cassia javanica var. javanica

Cassia bacillus Gaertn.

Cassia bacillus Roxb.

Cassia fistula "sensu Blanco, non Merr."

Cassia megalantha Decne.

Cathartocarpus javanicus Pers.

ชื่อวงศ์
FABACEAE
กลุ่มพรรณไม้
ไม้ต้น
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ต้น สูง 15-25 ม. ขนาดทรงพุ่ม 6-8 ม. ผลัดใบ ทรงพุ่มรูปร่ม แผ่กว้าง เปลือกต้นสีน้ำตาล ค่อนข้างเรียบ ต้นเล็กจะมีหนาม ต้นใหญ่จะมีรอยแผลปมหนามตามแนวขวาง 

ใบ ใบประกอบแบบขนนกปลายคู่ เรียงสลับ แกนกลางใบประกอบยาว 15-30 ซม. ใบย่อย 7-12 คู่ เรียงตรงข้าม รูปขอบขนาน หรือรูปไข่แกมรูปรี กว้าง 1.5-2 ซม. ยาว 3.5-5 ซม. ปลายใบแหลม โคนใบกลม ขอบใบเรียบ แผ่นใบบางแต่ค่อนข้างเหนียว สีเขียวสด เกลี้ยง ผิวใบด้านล่างสีอ่อนกว่า มีขนละเอียด ก้านใบยาว 1.5-4 ซม. ก้านใบย่อยสั้นมาก 

ดอก ดอกสีชมพู ออกเป็นช่อแบบช่อเชิงลด ก้านช่อดอกใหญ่และแข็ง ไม่แตกแขนง  ช่อดอกตั้ง ยาว 5-16 ซม. ดอกย่อยรูปดอกหางนกยูงจำนวนมาก ดอกย่อยมีก้านดอกเรียว ยาว 3-5 ซม. กลีบเลี้ยง 4 กลีบ รูปไข่ ปลายแหลม ยาว 7-10 มม. สีแดงเข้มถึงสีแดงอมน้ำตาล กลีบดอก 5 กลีบ รูปไข่กลับ กว้าง 7-8 มม. ยาว 25-35 มม. โคนคอดเป็นก้าน ยาวราว 3 มม. ดอกเมื่อเริ่มบานสีชมพูและเปลี่ยนเป็นสีแดงเข้ม เมื่อใกล้โรยเปลี่ยนเป็นสีขาว เกสรเพศผู้ 9-10 อัน สีเหลือง 3 อัน มีลักษณะยาวโค้ง เส้นผ่าศูนย์กลางดอก 2.5-3.5 ซม. รังไข่เรียว มีขนคลุมบางๆ 

ผล ผลเป็นผลแห้ง ลักษณะฝักทรงกระบอก ผิวเรียบเกลี้ยง ไม่มีขน กว้าง 1.5-2 ซม. ยาว 30-60 ซม. ฝักอ่อนสีน้ำตาล เมื่อสุกสีดำ 

เมล็ด เมล็ดกลมแบน สีน้ำตาลเป็นมัน จำนวน 40-50 เมล็ดต่อฝัก

สภาพนิเวศ
กลางแจ้ง
สภาพนิเวศวิทยา

ที่โล่งในป่าผลัดใบ 

ถิ่นกำเนิด

อินโดนีเซีย

การกระจายพันธุ์

จีน กัมพูชา อินโดนีเซีย ไทย มาเลเซีย พม่า อินเดีย ฟิลิปปินส์

การปลูกและการขยายพันธุ์

เพาะเมล็ด

ระยะเวลาการติดดอก
กุมภาพันธ์-พฤษภาคม
ระยะเวลาการติดผล
เมษายน-กรกฎาคม
ประเภทการใช้ประโยชน์
สมุนไพร,พืชประดับ,พืชให้ร่มเงา

ตำรายาไทย ฝัก มีรสหวานเอียน ใช้ถ่ายเสมหะ แก้พรรดึก (ท้องผูก) ระบายพิษไข้ เป็นยาระบายที่ไม่ทำให้ปวดมวนในท้องหรือไซ้ท้อง ใช้ได้ในเด็ก สตรีมีครรภ์ และผู้ป่วยโรคเรื้อรัง แก้ตานขโมย ใช้พอกแก้ปวดข้อ และสรรพคุณของยาไทยโบราณกล่าวว่า ส่วนอื่นๆเสมอด้วยสรรพคุณของต้นคูน 

เนื้อในฝัก เป็นยาระบายอ่อนๆ   

แหล่งอ้างอิง

กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช. 2015. “ชัยพฤกษ์”. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://www.dnp.go.th/EPAC/9/03chaipeag.htm (22 มิถุนายน 2560).

ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. 2553. “ชัยพฤกษ์”. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://www.phargarden.com/main.php?action=viewpage&pid=220 (22 มิถุนายน 2560).

The Plant List. 2013. “Cassia javanica L.”. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/ild-1054 (22 มิถุนายน 2560).

Useful Tropical Plants. 2014. “Cassia javanica”. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Cassia+javanica (22 มิถุนายน 2560).

Wikipedia. 2017. “Cassia javanica”. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://en.wikipedia.org/wiki/Cassia_javanica#Description (22 มิถุนายน 2560).

รายการรูปภาพ

กลับหน้ารายการพรรณไม้