Cassia fistula L.

Bactyrilobium fistula Willd.

Cathartocarpus fistula (L.) Pers.

Cassia bonplandiana DC.

Cassia excelsa Kunth

Cassia fistuloides Collad.

Cassia rhombifolia Roxb.

Cathartocarpus excelsus G. Don

Cathartocarpus fistuloides (Collad.) G. Don

Cathartocarpus rhombifolius (Roxb.) G. Don

ลำต้น ไม้ต้นผลัดใบ สูง 10-15 ม. เปลือกเรียบหรือแตกเป็นสะเก็ดสีเหลี่ยมเมื่อต้นมีอายุมาก สีเทา

ใบ เป็นใบประกอบแบบขนนกชั้นเดียวปลายคู่ เรียงเวียน มีใบย่อย 3-8 คู่ เรียงตรงข้าม รูปไข่ หรือรูปขอบขนานแกมรูปไข่ กว้าง 4-8 ซม. ยาว 7-15 ซม. ปลายแหลม โคนรูปลิ่ม ขอบเรียบ แผ่นใบบางคล้ายกระดาษ เกลี้ยงทั้ง 2 ด้าน ด้านบนสีเขียวเข้ม ด้านล่างสีอ่อนกว่า เส้นกลางใบเป็นร่อง เส้นแขนงใบข้างละ  15-20 เส้น เส้นใบย่อยแบบร่างแห ใบอ่อนสีเขียวอมเทา มีขนสั้นนุ่ม  

ดอก เป็นช่อดอกแบบช่อกระจะ ออกตามซอกใบ ห้อยลง แต่ละช่อยาวได้ถึง 60 ซม. มีดอกจำนวนมาก เมื่อบานเต็มที่เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 3 ซม. ใบประดับย่อยยาวประมาณ 1 ซม. ร่วงง่าย กลีบเลี้ยง 5 กลีบ สีเขียวอ่อน รูปรีแกมรูปไข่ ด้านนอกมีขนสั้นนุ่ม กลีบดอก 5 กลีบ สีเหลือง รูปไข่หรือรูปไข่กว้าง ขนาดเกือบเท่ากัน โคนคอดคล้ายก้าน เกสรเพศผู้ 10 เกสร ยาวไม่เท่ากัน เกสรยาว 3 เกสร ก้านชูอับเรณูโค้งขึ้น ยาวประมาณ 3 ซม. อับเรณูมีช่องเปิดที่ปลายและโคน เกสรสั้น 4 เกสร ก้านชูอับเรณูยาว 0.8-1 ซม. อับเรณูมีช่องเปิดที่ปลายและโคน และเกสรลดรูป 3 เกสร ก้านชูอับเรณูยาวประมาณ 5 มม. อับเรณูเล็ก รังไข่อยู่เหนือวงกลีบ มีขนสันนุ่ม 

ผล แบบฝักหักข้อ รูปทรงกระบอก กว้าง 1.5-2 ซม. ยาว 20-60 ซม. ปลายมนหรือเป็นจะงอยสั้น สีเขียว เมื่อแก่สีน้ำตาลเข้มอมดำหรือสีดำ เกลี้ยง ภายในมีเยื่อสีดำกั้นเป็นช่องตามขวาง

เมล็ด แบน รูปรี สีน้ำตาล เป็นมัน มีหลายเมล็ด

พบตามป่าเต็งรังและป่าเบญจพรรณ ที่สูงจากระดับทะเลปานกลาง 50-600 ม. 

อินเดีย (อัสสัม) เนปาล บังกลาเทศ ศรีลังกา เมียนมา และภูมิภาคอินโดจีน

ในประเทศไทยพบได้แทบทุกภาค ยกเว้นภาคใต้ ในต่างประเทศพบที่อินเดีย (อัสสัม) เนปาล บังกลาเทศ ศรีลังกา เมียนมา และภูมิภาคอินโดจีน

ขยายพันธุ์โดยการเพาะเมล็ด

ดอก แก้ไข้ เป็นยาระบาย ขับพยาธิไส้เดือน

ฝัก นำมาสกัดใช้เป็นส่วนผสมของสารฟอกหนัง 

เยื่อหุ้มเมล็ด แก้ท้องผูก ขับเสมหะ

เมล็ด ใช้สกัดเอายางเหนียวสำหรับเป็นส่วนผสมของกาวในอุตสาหกรรมยา

เนื้อไม้ ใช้ในการก่อสร้าง ทำเสา ไม้ค้ำยัน แปรรูปเป็นเฟอร์นิเจอร์ ใช้ทำถ่านและฟืน

ใบอ่อน ยอดอ่อนและดอกใช้เป็นส่วนผสมหรือใช้เป็นอาหารสัตว์ โดยเฉพาะดอกใช้เป็นอาหารสัตว์สำหรับกระตุ้นให้เนื้อมีสีเข้มมากขึ้น

ฉัตรชัย เงินแสงสรวย, รัมภ์รดา มีบุญญา, ปวีณา เวสภักตร์, ณัฐนนท์ มีพรหม, สิริพร ชดช้อย, วีรีศา บุญทะศักดิ์ และจามิกร วงศ์จิ้ว. 2562. พรรณไม้ในวังสระปทุม. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, กรุงเทพฯ.

สรายุทธ บุณยะเวชชีวิน, ยุทธการ จำลองราช, รุ่งสุริยา บัวสาลี และไพรัช ระยางกูล. 2559. ต้นไม้ ป่า ห้วยขาแข้ง. บริษัทอมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน), กรุงเทพฯ.

สำนักงานหอพรรณไม้ สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพรรณพืช กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. 2557. ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย เต็ม สมิตินันทน์ ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2557. สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติม กรุงเทพฯ.

องค์การสวนพฤกษศาสตร์. 2546. สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ เล่ม 7. พิมพ์ครั้งที่ 1. โอ.เอส.พริ้นติ้งเฮ้าส์. กรุงเทพมหานคร. 346 น.

Puechkaset.com. 2016. “ราชพฤกษ์”. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://puechkaset.com/ราชพฤกษ์/ (18 ตุลาคม 2559).

POWO (2019). Plant of the World Online. Facilitated by the royal Botanic Gardens, Kew. Published on the Internet, https://powo.science. kew.org/. Retrieved 16 september 2022.

ThaiHerbal.org. 2014. “ราชพฤกษ์”. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://thaiherbal.org/1869 (18 ตุลาคม 2559).

TPL. 2013. The Plant List Version 1.1.Published on the Internet; Available Source: http://www.theplantlist.org/ (accessed 1st January), September 16, 2022.

ฉัตรชัย เงินแสงสรวย, รัมภ์รดา มีบุญญา, ปวีณา เวสภักตร์, ณัฐนนท์ มีพรหม, สิริพร ชดช้อย, วีรีศา บุญทะศักดิ์ และจามิกร วงศ์จิ้ว. 2562. พรรณไม้ในวังสระปทุม. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, กรุงเทพฯ.

สรายุทธ บุณยะเวชชีวิน, ยุทธการ จำลองราช, รุ่งสุริยา บัวสาลี และไพรัช ระยางกูล. 2559. ต้นไม้ ป่า ห้วยขาแข้ง. บริษัทอมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน), กรุงเทพฯ.

สำนักงานหอพรรณไม้ สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพรรณพืช กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. 2557. ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย เต็ม สมิตินันทน์ ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2557. สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติม กรุงเทพฯ.

องค์การสวนพฤกษศาสตร์. 2546. สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ เล่ม 7. พิมพ์ครั้งที่ 1. โอ.เอส.พริ้นติ้งเฮ้าส์. กรุงเทพมหานคร. 346 น.

Puechkaset.com. 2016. “ราชพฤกษ์”. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://puechkaset.com/ราชพฤกษ์/ (18 ตุลาคม 2559).

POWO (2019). Plant of the World Online. Facilitated by the royal Botanic Gardens, Kew. Published on the Internet, https://powo.science. kew.org/. Retrieved 16 september 2022.

ThaiHerbal.org. 2014. “ราชพฤกษ์”. [ระบบออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://thaiherbal.org/1869 (18 ตุลาคม 2559).

TPL. 2013. The Plant List Version 1.1.Published on the Internet; Available Source: http://www.theplantlist.org/ (accessed 1st January), September 16, 2022.